Dekh Kabira Roya - osho

'ਦੇਖ ਕਬੀਰਾ ਰੋਇਆ' (Dekh Kabira Roya) ਓਸ਼ੋ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਵਚਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਤ ਅਤੇ ਕਵੀ ਕਬੀਰ ਦਾਸ ਦੀ ਬਾਣੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਓਸ਼ੋ ਨੇ ਕਬੀਰ ਦੇ ਡੂੰਘੇ 'ਦੋਹੇ' (Couplets) ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜੋਕੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:

1. ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਰਹੱਸ: 'ਕਬੀਰ ਕਿਉਂ ਰੋਇਆ?'

ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਖੁਦ ਇੱਕ ਰਹੱਸ ਹੈ। ਓਸ਼ੋ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਬੀਰ ਦਾ ਰੋਣਾ ਕਿਸੇ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਪੀੜਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਰੋਣਾ ਦਇਆ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ (Compassion) ਦਾ ਰੋਣਾ ਸੀ।

• ਰੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ: ਕਬੀਰ ਨੇ ਸੱਚ (Truth) ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਮਾਇਆ (Illusion) ਦੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਹਨ। ਉਹ ਰਸਮਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਦਿਖਾਵੇ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਭਟਕਣਾ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚੇ ਹੋਏ ਹਨ।

• ਸੰਦੇਸ਼: ਕਬੀਰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਮੂਰਖਤਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਭਰੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਰੋਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

2. ਕਬੀਰ ਦੀ ਬਾਣੀ: ਅੰਦਰੂਨੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ (Inner Revolution)

ਓਸ਼ੋ ਨੇ ਕਬੀਰ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

• ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਖੰਡ ਦਾ ਖੰਡਨ: ਕਬੀਰ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ, ਮਸਜਿਦ, ਵਰਤ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਪਾਠ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਓਸ਼ੋ ਇਸਨੂੰ 'ਧਾਰਮਿਕ ਦਿਖਾਵਾ' ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

• ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਅੰਦਰ: ਓਸ਼ੋ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਬੀਰ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ (Ram/Allah) ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ (Bhakti) ਬਾਹਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹੈ।

• ਨਿਡਰਤਾ: ਕਬੀਰ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।

3. ਓਸ਼ੋ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ: ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸੰਦੇਸ਼

ਓਸ਼ੋ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕਬੀਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ (Psychology) ਅਤੇ ਧਿਆਨ (Meditation) ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ:

• ਜੀਵਨ ਦੀ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ: ਓਸ਼ੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਬੀਰ ਦਾ ਰੋਣਾ ਸਾਨੂੰ 'ਜਾਗ੍ਰਿਤ' ਹੋਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਪਲ ਪੂਰੀ ਹੋਸ਼ (Awareness) ਨਾਲ ਜਿਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

• ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਏਕਤਾ: ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਹਰ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਇੱਕ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਵੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਾਂਗੇ। ਕਬੀਰ ਅਤੇ ਓਸ਼ੋ ਦੋਵੇਂ ਏਕਤਾ (Unity) ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸਿੱਟਾ (Conclusion)

'ਦੇਖ ਕਬੀਰਾ ਰੋਇਆ' ਇੱਕ ਦਰਪਣ ਹੈ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡਾ ਅਸਲੀ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਪਲ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।