Kasturi Kuntal Basai - osho

'ਕਸਤੂਰੀ ਕੁੰਡਲ ਬਸੇ' (Kasturi Kundal Basai) ਓਸ਼ੋ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੂਫੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੋਹੇ, "ਕਸਤੂਰੀ ਕੁੰਡਲ ਬਸੈ, ਮ੍ਰਿਗ ਢੂੰਢੇ ਬਨ ਮਾਹਿ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ: "ਕਸਤੂਰੀ (ਖੁਸ਼ਬੂ) ਹਿਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਾਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।"

ਇੱਥੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:

1. ਮੁੱਖ ਸੰਦੇਸ਼: ਸੱਚ ਅੰਦਰ ਹੈ (The Truth is Within)

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇਸੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਚਾਰ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਸੱਚ (ਪਰਮਾਤਮਾ, ਖੁਸ਼ੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ) ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਬਾਹਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਲੱਭਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

• ਹਿਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ: ਹਿਰਨ ਦੀ ਨਾਭੀ (ਪੇਟ) ਵਿੱਚ ਕਸਤੂਰੀ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜਿਆ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।

• ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ: ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਨੰਦ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਬੇਖ਼ਬਰ, ਬਾਹਰੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

2. ਬਾਹਰੀ ਭਟਕਣਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਗਿਆਨਤਾ (External Search and Inner Ignorance)

ਓਸ਼ੋ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੀ ਸਾਰੀ ਦੌੜ-ਭੱਜ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੀ ਹੈ।

• ਧਾਰਮਿਕ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ: ਓਸ਼ੋ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਮੰਦਰਾਂ, ਮਸਜਿਦਾਂ, ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅੰਧ-ਪਾਠ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੀ ਦਿਖਾਵਾ ਹੋਵੇ।

• ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਅੰਦਰ ਸੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ।

3. ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਖੋਜ (Awareness and Self-Discovery)

ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਹੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭਾਲ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੋੜਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।

• ਧਿਆਨ (Meditation): ਓਸ਼ੋ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਧਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

• ਧਿਆਨ ਸਾਨੂੰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।

• ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਜਾਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਸੁਗੰਧ (ਅਨੰਦ) ਨੂੰ ਉਹ ਬਾਹਰ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

4. ਹਉਮੈ ਦਾ ਤਿਆਗ (Dropping the Ego)

ਓਸ਼ੋ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੀ ਹਉਮੈ (Ego) ਹੀ ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।

• ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ 'ਮੈਂ' ਦਾ ਭਾਵ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਉਨਾ ਚਿਰ ਅਸੀਂ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।

• ਹਉਮੈ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੈ।